Zaproszenie na konferencję

Chcielibyśmy gorąco zachęcić Państwa do udziału w interdyscyplinarnej konferencji naukowej pod tytułem Gdański ogród muz. Gdańsk nowożytny wobec tradycji starożytnego Śródziemnomorza. Pokrewieństwa, powinowactwa, wspólne idee. Konferencja, organizowana przez Polską Akademię Nauk Bibliotekę Gdańską, Katedrę Filologii Klasycznej Uniwersytetu Gdańskiego i Muzeum Narodowe w Gdańsku, odbędzie się 19-20 czerwca 2015 roku w Gdańsku.

Rada Konferencyjna

Nad sprawami merytorycznymi i organizacyjnymi czuwa Rada Konferencyjna w składzie: dr Zofia Tylewska-Ostrowska, Dyrektor PAN BG; dr Anna Walczak, Kierownik Działu Zbiorów Specjalnych PAN BG; dr Maria Otto, Dział Zbiorów Specjalnych PAN BG; mgr Wojciech Bonisławski, Dyrektor Muzeum Narodowego w Gdańsku; mgr Anna Gosławska-Fortuna, Zastępca Dyrektora MNG; dr Beata Purc-Stępniak, Kurator MNG; mgr Barbara Czarnek, Kierownik Działu Edukacji MNG; dr hab. Marcin Kaleciński, prof. UG, Instytutu Historii Sztuki UG; prof. dr hab. Zofia Głombiowska; prof. dr hab. Krzysztof Głombiowski; prof. UG, dr hab. Anna Marchewka; dr Jacek Pokrzywnicki - z Katedry Filologii Klasycznej UG.


Tytuł i tematyka

Tytuł konferencji jest efektem lektury przedmowy z wydawnictwa okolicznościowego i naukowego zarazem, Acta iubilaei secundi Gymnasii Gedanensis, które ukazało się w osiemnastowiecznym Gdańsku na dwóchsetlecie istnienia tutejszego Gimnazjum Akademickiego (rocznica przypadła na 13 czerwca 1758 roku).

W tekście wprowadzającym znajduje się opis okolicznościowego numizmatu, wykonanego zgodnie z pomysłem burmistrza gdańskiego Johanna Wahla. Sam pamiątkowy medal, mimo że nie przetrwał do naszych czasów, możemy zresztą również oglądać na kartach tego wydawnictwa jako rycinę.

Medal_A
(Ze zbiorów PAN Biblioteki Gdańskiej)

Na awersie numizmatu przedstawiono ogród z szeregami krzewów i drzew, kwiatowymi rabatami i fontanną. Drzewami – jak czytamy w opisie z praefatio – opiekują się dwaj ogrodnicy, z których jeden, po lewej stronie, albo przycina drzewo, rosnące w drewnianej donicy, za pomocą nożyka, albo też oczyszcza zagrzybione gałęzie, drugi natomiast, z prawej, klęknąwszy przed wysokim, przypominającym cis, drzewem, które znajduje się na środku kompozycji, odchyla na powrót we właściwą stronę i podpiera za pomocą kijka nadmiernie rozrośnięte i uginające się gałęzie, aby rosły proste i nie za bardzo wybujałe. Do tego opisu dochodzą też dwie niedługie inskrypcje, które pozwalają stwierdzić, że mamy do czynienia z kompozycją emblematyczną. Oba napisy są wierszowane. Jeden to epigramatyczny dystych, bezpośrednio nawiązujący do czerwcowej rocznicy założenia gimnazjum w Gdańsku, drugi zaś w quasi-hekasametrycznym rytmie komentuje część obrazową:

„Niebiosa niech dają rosę, ludzie niech pracują, [bo] tak kwitną pąki”.

Obecna w projekcie Johanna Wahla idea wychowania do harmonijnego życia, którą realizuje się w przestrzeni ogrodu, jest więc jednym z tropów w ramach refleksji nad tematem konferencji. Muzy natomiast, jako właścicielki i patronki szkoły, czyli miejsca, gdzie dokonuje się proces wzrostu, dojrzewania i wychowania, są nieodzownym elementem leksykalno-semantycznego pejzażu w języku łacińskim Johanna Wahla, jak i jego współczesnych (łacińskie „pączki”, czyli germina, czasem rozumie się jako „potomków” lub kolejne „pokolenia”).

W tej samej praefatio, w której czytamy opis powyższej kompozycji, o nauczycielach ze szkoły w Stargardzie, Gymnasium Groeningianum, mówi się, że są oni pracownikami muz – Musarum operantes. Są tymi, którzy pracując dla bogiń sztuk i nauk, propagują kojarzoną od zawsze z muzami aktywność intelektualną i – mówiąc inaczej, lecz z zachowaniem przenośni – nauczają, w jaki sposób z muzami we właściwy sposób obcować.

Jeżeli trzymać się tego rodzaju obrazowania i frazeologii, możemy powiedzieć, że podczas konferencji w centrum naszej uwagi znajdzie się właśnie ów fakt obcowania z muzami, a także to, co jest tego obcowania efektem. Prowadzone bowiem w Gimnazjum Akademickim w Gdańsku nauczanie to zarazem wychowanie do uczestnictwa w kulturze. Ta zaś kształtowana jest w oparciu o różnego rodzaju wzorce. Zaprojektowany jeszcze w pierwszej połowie XVI stulecia schemat działania protestanckiego gimnazjum humanistycznego sugeruje wyraźnie, gdzie w pierwszej kolejności poszukiwać inspiracji dla owych wzorców. Analiza, nawet bardzo dogłębna, szkolnych programów zajęć byłaby jednak w tej sytuacji niewystarczająca, dlatego podczas obrad planujemy zastanowić się, jak w różnych sferach życia gdańszczan – codziennej, prywatnej, służbowej, intelektualnej i innych – obecna była literatura, sztuka i nauka antyczna, czyli właśnie – jednym słowem – szeroko rozumiana kultura grecko-rzymska. Nie zamierzamy jednak ograniczać się tylko do granic gdańskich, lecz – podobnie jak chętnie wyjeżdżający poza granice rodzinnego miasta gdańszczanie – przestrzeń naszych poszukiwań w sensie geograficznym w zależności od potrzeby poszerzać. W związku z tym zapraszamy do udziału w konferencji filologów, historyków, historyków sztuki, archeologów, konserwatorów zabytków czy też etnologów, prawników oraz przedstawicieli wszystkich tych specjalności, którzy interesują się różnego rodzaju kulturowymi interferencjami starożytności i nowożytności. Mamy nadzieję, że wspólnie z Państwem przekonamy się, jak bardzo żywe do końca wieku XVIII były antyczne wzorce kulturowe w Gdańsku, regionie nadbałtyckim czy nawet – w całej Europie.


Zapraszamy Państwa do składania w języku polskim tematów wystąpień wraz z abstraktami (do pół strony znormalizowanego maszynopisu). Przykładowe zagadnienia, jakie znajdują się w obszarze tematycznym konferencji (nie wyczerpują jednak tematu), to:

– wzorce antyczne w literaturze i sztuce gdańskiej;

– wykorzystanie motywów mitologicznych przez gdańskich pisarzy i artystów;

– teksty antyczne w gdańskich, pruskich czy pomorskich księgozbiorach i ofertach oficyn wydawniczych z terenów niemieckojęzycznych;

– nauka grecka i rzymska i jej obecność w nauce gdańskiej;

– antyk w programie nauczania w gdańskim szkolnictwie (w tym w Gdańskim Gimnazjum Akademickim).


 

Formularz i termin przesyłania zgłoszeń

Formularze zgłoszeniowe prosimy przesyłać na adres ogrodmuz.konferencja@wp.pl do dnia 15 maja 2015 roku.

Koszt uczestnictwa w konferencji: 100 zł lub – dla studentów i doktorantów – 75 zł. W opłatę wliczony jest poczęstunek w przerwach oraz druk materiałów pokonferencyjnych (po wydaniu pozytywnej opinii przez recenzentów). Inne ważne szczegóły będziemy sukcesywnie podawać do informacji tutaj i na Facebooku.

 

dr Maria Otto, Polska Akademia Nauk Biblioteka Gdańska
dr Jacek Pokrzywnicki, Katedra Filologii Klasycznej Uniwersytetu Gdańskiego

One comment

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out /  Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out /  Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out /  Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out /  Change )

w

Connecting to %s